İdare Hukuku

TSK/JANDARMA/ASKERİ PERSONEL DİSİPLİN HUKUKU, SAĞLIK ŞARTLARI, GÜVENLİK SORUŞTURMALARI VE DİĞER DAVALAR

DİSİPLİN HUKUKU

Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurlar ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erler ile diğer sınıflardaki memurlara verilecek disiplin cezaları kanunun 7’inci maddesinde yedi başlık altında düzenlenmiştir. Söz konusu disiplin cezaları;


  1. a) Uyarma cezası: Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesi,
    b) Kınama cezası: Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesi,
    c) Aylıktan kesme cezası: Disiplin cezası verilen personelin, fiilin ağırlık derecesine göre zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından onbeş günlüğe kadar kesinti yapılması,
    ç) Kısa süreli durdurma:Personelin bulunduğu kademede ilerlemesinin dört, altı veya on ay süre ile durdurulması,
    d) Uzun süreli durdurma: Personelin bulunduğu kademede ilerlemesinin oniki, onaltı, yirmi veya yirmidört ay süre ile durdurulması,
    e) Meslekten çıkarma: Personelin emniyet, jandarma ve sahil güvenlik teşkilatlarında bir daha çalıştırılmamak üzere meslekten çıkarılması,
    f) Devlet memurluğundan çıkarma: Personelin bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarılması, olarak hüküm altına alınmıştır. 

Kanunda belirtilen fiilerin işlenmesinin tespit edilmesi sonrasında  disiplin cezası vermeye yetkilendirilen disiplin amirleri veya kurulları uygulanacak disiplin cezasının takdirinde, kurumda geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu bulunan ve iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı alan personel için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulayabilme yetkisi vardır. Madde metninde de açıkça görüleceği üzere cezalardan hafif olanının verilmesi için objektif kriterler doğrultusunda karar verilecektir. Aylıktan kesme cezası ile kısa ve uzun süreli durdurma cezalarında cezaların alt ve üst sınırları ağır ya da hafif ceza olarak değerlendirilmemektedir. 

Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında, terfileri 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu hükümlerine tabi olan personelin;
a) Kısa süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde brüt aylıklarının 1/5’i ila 1/4’ü,
b) Uzun süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde brüt aylıklarının 1/3’ü ila 1/2’si, kesilir. Bu cezalar cezalar yetkili disiplin kurullarınca verilebilmektedir. 

Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Suç ve Cezaları 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu ile düzenlenmiştir.

Subay, astsubay uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaş ve erlere verilebilecek disiplin cezaları Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanununda tek tek sayılmıştır. Burada bir altta yer alan ceza bir üstte yer alan cezaya göre daha ağır nitelikte bir ceza oalrak belirlenmiştir. Disiplin amirleri tarafından bir alt seviyede ceza verme yetkisi kullanılırken kanunda belirlenmiş sıralamaya riayet edilmesi gerekemektedir. Silhlı Kuvvetlerden ayırma cezası niteliği usul ve esasları sonuçları gibi bir çok açıdan diğer disiplin cezalarından farklı özellikler taşımaktadır. Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasının bu farklı nitelikleri gözönünde alınarak Kanunun ilgili yerlerinde özel düzenlemelere yer verilmiştir. Ağırlık dereceleri göz önüne alınarak disiplin cezalarının disiplin amirleri, disiplin kurulları ve yüksek disiplin kurulları tarafından verilebileceğine yönelik bir sistem tesis edilmiştir. Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin cezaları uyarma cezası, kınama cezası, hizmete kısmi süreli devam cezası, aylıktan kesme cezası, hizmet yerini terk etmeme cezası, oda hapsi cezası ile Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasıdır.

Uyarma Cezası; personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir. 

Kınama Cezası; Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde kusurlu oduğunun yazı ile bildirilmesidir.

Hizmete Kısmi Süreli Devam Cezası; Disiplin cezası verilen personele mesai sonrasında günde üç saati ve her halde saat 24.00 ı geçmeyecek şekilde kadro görevinden veya kadro görevi dışında statüsüne uygun askeri hizmetlerin yaptırılmasıdır. Ceza tatil günleri dışında yerine getirilir ve cezanın yerine getirilmesi esnasında personel hizmette sayılır.

Aylıktan Kesme Cezası; Disiplin cezası verilen personelin sosyal güvenlik mevzuatına göre hesaplanan prime esas kazanç tutarından ekli (1) sayılı çizelgede belirtilen oranlarda kesinti yapılmasıdır. 

Hizmet Yerini Terk Etmeme Cezası; Personelin mesai bitiminden sonra görev yaptığı yerden ayrılmayıp resmi daire kışla eğitim alanları ile sair yerlerdeki hizmetine devam etmesidir. Bu ceza disiplin amirleri tarafından ekli (1) sayılı çizelgeye göre disiplin kurulları tarafından dört ila on gün kadar verilebilir. Ceza verilen personel için uygun bir yatma yeri tahsis edilir. Tatil günlerinde cezanın yerine getirilmesine ara verilir.

Silahlı Kuvvetlerden Ayırma Cezası; (Silahlı Kuvvetlerden Çıkarma Cezası);
Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını alan personelin Türk Silahlı Kuvvetlerden ilişiği kesilecektir. Statüden çıkarma işlemine ilişkin izlenecek usul personelin tabi olduğu mevzuata uygun olarak yapılacaktır. Örneğin sözleşmeli statüde çalışan personel açısından sözleşmenin feshi söz konusu olacaktır. Bu ceza generaller ve amiraller haricindeki subaylar, astsubaylar, uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaş ve erlerin mensubu oldukları Milli Savunma Bakanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarında oluşturulacak yüksek disiplin kurulları tarafından verilecektir. Yüksek disiplin kurulu tarafından verilen bu cezanın yürürlüğe girmesi için nezdinde kurulduğu Milli Savunma Bakanı veya ilgili Kuvvet Komutanı onayı ile yerine getirilir. General ve amiraller hakkında ise Genelkurmay Başkanlığında teşkil edilecek yüksek disiplin kurulu tarafından verilir ve yerine getirilir. 

Uyarma cezasını gerektiren disiplinsizlikler şunlardır:

  • Emri mütalaa etmek
  • Görevde kayıtsızlık
  • Hizmet dışındayken amir veya üste saygısızlık
  • Mesai çizelgesine uymamak
  • Kılık ve kıyafeti bozuk olmak
  • Usulsüz müracaat veya şikâyette bulunmak
  • İsraf etmek
  • Saygısız davranmak
  • Başkalarını kötülemek.
  • Askeri nezaket kurallarına uymamak.
  • Hizmet haricinde yalan söylemek
  • Selamlama yapmamak
  • Zamana riayet etmemek
  • Mesai dışında aşırı alkol kullanımı.
  • Görev dönüşü tekmil vermemek
  • Kişisel ve çevre temizliğine dikkat etmemek
  • Kendini geliştirmede yetersiz kalmak

Kınama cezasını gerektiren disiplinsizlikler şunlardır: 

  • Amir veya üste nezaketsizlik
  • Meslek etiğine aykırı davranışta bulunmak
  • Küfürlü konuşmak
  • Askeri silsileyi bozarak hareket etmek
  • Uygun olmayan hitaplarda bulunmak
  • Sorumluluktan kaçmak
  • Askeri eşyayı uygun kullanmamak
  • Sağlığın korunması kurallarına uymamak

Hizmete kısmi süreli devam cezasını gerektiren disiplinsizlikler şunlardır: 

  • Üste saygısızlık
  • Görev yerini izinsiz terk etmek
  • Temaruz
  • Uygunsuz davranışlarda bulunmak
  • Ketum davranmamak

Aylıktan kesme cezasını gerektiren disiplinsizlikler şunlardır: 

  • Amire saygısızlık
  • Yalan söylemek
  • Hizmetle ilgisi olmayan emir vermek
  • Maiyetinin gözetiminde ihmal göstermek
  • Ayrımcılık yapmak
  • Yasak edilen yerlere girmek
  • Kayırma talep etmek
  • Maiyetinden hediye kabul etmek
  • Hizmetteyken siyasi içerikli konuşmak
  • Yasaklanmış faaliyetlere katılmak
  • İzinsiz olarak garnizonu terk etmek
  • Ulaşım güvenliğini ihlal etmek

Hizmet yerini terk etmeme cezasını gerektiren disiplinsizlikler şunlardır: 

  • Emre itaatsizlik
  • Kısa süreli kaçmak
  • İzin süresini geçirmek
  • Hizmete mahsus eşyaya zarar vermek
  • Hediye istemek veya borç almak
  • Maiyetinin disiplinsizliği hakkında soruşturma yapmamak
  • Asta kötü muamele yapmak
  • Nöbet talimatına aykırı hareket etmek
  • Hoşnutsuzluk yaratmak
  • Tahrik
  • Sarhoşluk
  • Kumar oynamak
  • Yasak edilen malzemeyi bulundurmak
  • İzinsiz üyelik
  • Disiplin cezasının yerine getirilmesine karşı gelmek
  • Kavga etmek

Silahlı kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler şunlardır: 

  • Aşırı borçlanmak ve borçlarını ödeyememek
  • Ahlaki zayıflık
  • Hizmete engel davranışlarda bulunmak
  • Gizli bilgileri açıklamak
  • İdeolojik veya siyasi amaçlı faaliyetlere karışmak
  • Uzun süreli firar etmek
  • Disiplinsizliği alışkanlık hâline getirmek:
  • İffetsiz bir kimse ile evlenmek veya böyle bir kimse ile yaşamak
  • Gayri tabii mukarenette bulunmak

SAĞLIK HUKUKU

Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensubu olan personel, öğrenciler ve bunların adaylarının Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığındaki görevlere uyarlık bakımından sağlık yeteneklerini tespit etmek ve barışta ve savaşta yapılacak sağlık işlemlerini düzenlemek amacıyla; Bakanlar Kurulu tarafından 31.10.2016   tarihinde alınan kararla Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği çıkarılmıştır. Uzman çavuş, astsubay ve subay sağlık şartları bu yönetmelik kapsamında değerlendirilir. 

Öğrenci ve adaylarının sağlık muayeneleri, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarında yapılır.

Öğrenci ve adaylarının uçucu sağlık kurulu muayeneleri uçucu, denizaltıcı ve dalgıç sınıfı raporları vermeye yetkili hastaneler tarafından yapılır. Bu muayenelerde Yönetmeliğin 36. maddesinde belirtilen tetkikler yapılır ve bunlar hakkında 64 üncü maddede yer alan hükümlere göre karar verilir.

 

Her öğrenci adayına aşağıdaki tetkikler yapılır.

  • Akciğer grafisi, direkt üriner sistem grafisi.
  • HBsAg, Anti-HCV, Anti-HIV.
  • Tam kan sayımı ve sedimantasyon.
  • Tam idrar muayenesi.
  • Kanda üre ve kreatinin, AST, ALT, ALP, LDH, GGT, bilirubinler, TSH, total kolesterol, trigliserit.
  • Açlık kan şekeri.
  • Ultrasonografi (tüm batın).
  • EKG, transtorasik ekokardiografi (lüzum görüldüğü durumlarda).
  • Lüzum görülen diğer laboratuvar tetkikleri.

Tashihle her bir gözde görmeleri tam olmak şartıyla, her bir gözde 1.00 (bir dâhil) diyoptriye kadar olan miyopi, hipermetropi ile 1.00 (bir dâhil) diyoptriyi geçmeyen astigmatizmalar öğrenciliğe engel değildir. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına (Milli Savunma Üniversitesi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi hariç) diğer fakültelerde eğitim gören öğrenci adaylarında düzeltme ile her iki gözde görmeler ayrı ayrı tam olmak şartıyla 3 diyoptriye (3 dahil) kadar miyopi ve hipermetropi ile 90 derecelik iki eksen arasındaki kırılma kusuru farkı 3 diyoptriyi geçmeyen astigmatizmalar öğrenci adaylığına engel değildir.

Dış kaynaktan alınan subay ve astsubay adaylarının muayeneleri Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarında yapılır.

-Adaylarda, diskromatopsi bulunmamalı, görmeleri her iki gözde ayrı ayrı tashihli veya tashihsiz tam olmalı, hava yolu hastalıklarını içeren Hastalıklar Listesinin 47 nci madde (A) dilimi kapsamında hastalığı bulunmamalıdır. Ayrıca adaylar ruh sağlığı ve hastalıkları açısından tam sağlam olmalıdır.

-Yukarıdaki şartları taşıması koşuluyla; Personel Adaylarının Hastalıklara Göre Değerlendirme Çizelgesinin “(1) Numaralı Subay ve Astsubay Adayları Değerlendirme Sütunu”ndaki karşılığı (+) artı işareti olanlar ile düzeltmeyle her iki gözde görmeler ayrı ayrı tam olmak şartıyla her bir gözde 1.00 (bir dâhil) diyoptriye kadar olan miyopi, hipermetropi ile 1.00 (bir dâhil) diyoptriyi geçmeyen astigmatizması olan adaylar hakkında “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olur” kararı verilir. Söz konusu Çizelgenin “(2) Numaralı Subay ve Astsubay Adayları Değerlendirme Sütunu”ndaki karşılığı (+) artı olanlar hakkında “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olur” kararı verilir. Subay ve astsubay adaylarından söz konusu Çizelgenin ilgili sütunundaki karşılığı (A) diliminde (-) eksi işareti olanlar ile Hastalıklar Listesinin (B) ve (D) dilimlerinde olanlar hakkında “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olamaz” kararı verilir.

-Bu maddede belirtilen özellikleri haiz olmakla birlikte hamile olanların muayeneleri, hamilelik sonlandıktan sonra doksan gün içerisinde yapılmak üzere ertelenir.

Dış kaynaktan sözleşmeli veya muvazzaf subay ve astsubay alımlarında boy ve ağırlık sınırları ile ilgili değerlendirmeler ek-A’da yer alan tabloya göre yapılır. Alımı yapacak komutanlıklar ek-A’da yer alan tabloda belirtilen alt sınırın daha aşağısında veya üst sınırın daha yukarısında olmamak kaydıyla, adaylarda arayacakları boy ve ağırlık alt ve üst sınırlarını tespit edebilir. Tespit edilen sınırlar broşürlerde yayımlanır.

-Dış kaynaktan Özel Kuvvetler Komutanlığı tim kadrolarına görev yapmak üzere temin edilecek adaylar tam sağlam olmalı ve bunlarda diskromatopsi bulunmamalıdır.

-Adaylardan sağlık kurulu muayeneleri sonucunda “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olur” kararı verilenler, Yönetmeliğin 44 üncü maddesine komando ve paraşüt sağlık yeteneklerine sahip kabul edilir. Bu adaylardan yönergede belirtilen süre kadar komando ve paraşüt raporu istenmez.

 

Yedek subay aday adayları, yedek subay adayları ve yedek subaylar ile yedek astsubay aday adayları, yedek astsubay adayları ve yedek astsubaylar sağlık yetenekleri bakımından aşağıdaki şekilde gruplandırılır:

  • Askerliğe elverişli olanlar: Hastalıklar Listesinin (A) dilimlerine girenler hakkında “Askerliğe Elverişlidir” kararı verilir.

 

  • Askerliğe elverişli olmayanlar: Hastalıklar Listesinin (B) ve (D) dilimlerinde gösterilen hastalıkları bulunanlar hakkında “Askerliğe Elverişli Değildir” kararı verilir.

Yukarıda belirtilenlerin sağlık işlemleriyle ilgili diğer hususlarda yükümlülerin tabi olduğu hükümler uygulanır. Ancak yedek subay ve yedek astsubaylardan Hastalıklar Listesinin (C) dilimine girenler hakkında “Hava Değişimi” kararı yerine “İstirahat” kararı verilir.

Yedek subay ve yedek astsubay adaylarının hastalıkları nedeniyle alacakları hava değişimi, istirahat ve hastanede yatarak geçirdikleri sürelerin toplamı, sınıf okullarında geçirilen sürenin 1/3’ünden fazla olması halinde bunlar hakkında terhis işlemi yapılır. Bir sonraki dönemde hastalıklarının devam etmediği sağlık raporuyla saptananlar yeni dönemin tamamına katılırlar. Devam edilmeyen süre dönemin sonuna rastlar ve aralıksız olursa bir sonraki dönemde yalnız devam edilmeyen süre tamamlatılır. Terhisi gerekenler, hastalıkları kronik değilse istekleri halinde tedavileri sonuna kadar hastanelerinde kalabilir.

GÜVENLİK SORUŞTURMASI

Subay ve Astsubaylık Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır?

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam dikkate alınarak, kişinin kayıtlı ikamet adresi ile fiilen ikamet ettiği adres esas alınmak suretiyle aşağıdaki hususlar araştırılır:

  • Kişinin adli sicil ve arşiv kaydı,
  • Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının,
  • Kişi hakkında herhangi bir soruşturma veya kavuşturma olup olmadığının,
  • Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171. maddesinin beşinci ve 231.maddesinin 13. fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların,
  • Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının,
  • Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin,
  • Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin,
  • Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının,

Uzman erbaş veya uzman çavuş olarak göreve başlayacak kişiler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.Uzman erbaşların görevine başlayabilmesi veya  sözleşmelerinin yenilenmesi için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumlu sonuçlanması gerekmektedir. 

 

Sözleşmeli uzman erbaş/uzman çavuş olmak içi gereken nitelikler Uzman Erbaş Kanunu ve Uzman Erbaş Yönetmeliğinde tek tek belirtilmiştir. Uzman Erbaş Kanununun 4. Maddesinde uzman erbaş olarak alınacak personelde olması gereken niteliklerin yönetmelik ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Bu doğrultuda Uzman Erbaş Yönetmeliği hazırlanmış ve “Personelde aranacak nitelikler” sayılmıştır. Bunlar arasında güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olması da vardır.

Askeri personel vatandaşlarımız mesleki kapsamda yaşadıkları tüm hukuki sorunları M&M YILDIRIM HUKUK BÜROMUZ FARKIYLA çözüme kavuşturmuştur. Sizde benzeri sorunlar yaşamanız halinde hak kaybı yaşamamak için hukuki sürecinizi, konusunda uzman tecrübeli avukatlarımız ile iletişim kurup, detaylı bilgi aldıktan sonra hukuk büromuza emanet edebilirsiniz.

Konular hakkında sizlere ışık olabilmek amacıyla, emsal kararlar eşliğinde sitemizde her bölüm için özel hazırlanmış hukuki makalelerimiz ile de karşınızda olacağız.

Makaleler