İdare Hukuku

Güvenlik Soruşturması Elemeleri

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği madde 7/1’de güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak makamlar “Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Mahalli Mülki İdare Amirlikleri tarafından yapılır.” şeklinde açıklanmıştır. Polis okullarında ön mülakat esnası ve detaylı biçimde intibak eğitimi ve sonrasında, bekçiliklerde ise sınav kazanılmasına müteakip adayların sağlık aşaması ve devamı esnasında, güvenlik soruşturmaları yapılmaktadır. 

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu 3. madde uyarınca Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır. Subay ve astsubay güvenlik soruşturması bu kapsamda yapılır. 

SIK SORULAN SORULAR

SORU: Anayasa Mahkemesi’nin Devlet Memurları Kanunu 48. maddesinde belirtilen memurluğa alımlardan önce yapılacak güvenlik soruşturması maddesini iptal etmesi ne gibi sonuçlar doğurabilir? Artık güvenlik soruşturması yapılmayacak mı? Yapılacak ise kapsamı ne olacak? Elenmelere karşı mevcut açılmış davalar nasıl etkilenecek?

Anayasa Mahkemesi’nin 29 Kasım 2019 tarihinde verdiği karar ile devlet memurluklarına girişten önce yapılacak güvenlik soruşturma maddesini anayasaya göre hakların özünün ancak ve ancak kanunla sınırlanabileceğini, yapılacak güvenlik soruşturmalarının kriterlerinin bu neticede vatandaşların kamu görevine girmeye ilişkin haklarını sınırlaması düşünüldüğünde, kriterlerinin somut olarak kanunla belirlenmesi gerektiği, yapılacak soruşturmaların iş bu kanun maddesine dayanılarak idarelerin çıkarmış olduğu yönetmelikler ve soyut yöndeki kendi takdirlerine keyfi olarak bırakılmakta olmasını anayasaya aykırı olarak değerlendirmiş olup iptal etmiştir. Bu nedenle artık kanuni dayanağı kalmayan güvenlik soruşturması konusunda TBMM’nin karar doğrultusunda sınırları daha belirli ve kapsamlı bir düzenleme yapmasını bekliyoruz. Güvenlik soruşturması şu aşamada halen memurluktan öncesinde; yürürlükte olan yönetmeliklere göre yapılmaya devam edecek olmakla beraber düzenlenecek kanuni kapsam netleşince sınırları net bir şekilde hakkaniyetli olarak uygulanması gerekecektir. Güvenlik soruşturmasından elenme işlemlerine karşı açılan davalarda bu AYM kararıyla birlikte şu an iptal kararları alınmakta olup, yasal dayanak netleştikten sonra da yeni kapsama ilişkin sizlere bu konuda yardımcı olmaya devam edeceğiz.

SORU: Polislik-bekçilik-Subaylık-Uzman Erbaş güvenlik soruşturması aileyi kapsar mı?

Güvenlik soruşturmalarında yukarıdaki madde mevzuatı ve yönetmeliklerdeki kişinin bulunduğu ortam deyiminden aileyi de kapsadığı açıktır. Uygulamada karşılaşılan davaların bir çoğu aile bireylerinin işlediği suçlar, haklarında elde edilen istihbarı bilgilerden dolayıdır. Özellikle 1. derece yakınlarınızın terör örgütü bağlantıları kapsamı elenmelere sebebiyet verebilmekte ve bu konuda yaşanılan hak kayıplarının önüne geçilebilmesi ve denetlenebilmesi için ”cezanın şahsiliği” prensiplerinden hareket ile yargı kararları ve emsaller ışığında mutlaka uzman hukukçuların desteği alınmalıdır. Ailesi hakkında terör bağlantısı iddiası yapılsa dahi kendisi hakkında herhangi bir bağlantı, irtibat, iltisak tespit edilememesi halinde alınan emsal kararlar yoğunluktadır. 

SORU: Hakkımda soruşturma ya da kovuşturma bulunması halleri polisliğe-bekçiliğe-subaylığa-uzman erbaşlığa engel midir?

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile, adayın kendisinin ve evli ise eşinin;

1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak,

2) Affa uğramış veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık veya cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan dolayı mahkûm olmamak veya bu suçlardan dolayı devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak veya kovuşturması uzlaşma ile neticelenmemiş olmak,

3) Adayın kendisinin ve evli ise eşinin; genelev, birleşme yeri, randevuevi, tek başına fuhuş yapılan konut ve benzeri yerlerde çalışmış veya aracılık ve bekleyicilik fiillerinde bulunmamış olmak, genel ahlak ve edebe aykırı mahiyette her türlü yazılı, sesli ve görüntülü eserleri, kaydedildiği materyale bakılmaksızın üretmek ve satmaktan veya kumar, uyuşturucu veya uyarıcı madde nedeniyle, hakkında herhangi bir adlî veya idarî soruşturma veya kovuşturma devam ediyor olmamak, bunlardan dolayı idarî yaptırım uygulanmamak veya bu işler nedeniyle hüküm giymemiş olmak,

Gerekmekte olup sair nedenlerle soruşturma veya kovuşturma halleri bulunmak veya neticesinde veya dava açmış olduğu esnada aklanmış yani beraat veya takipsizlik almış olmak gerekmektedir.

SORU: Hakkımda geçmiş tarihli bir suçtan 1 yıl veya üstündeki bir ceza nedeniyle HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geriye Bırakılması) kararı verilmiş olması polis-bekçi olmama engel olur mu?

Yüz kızartıcı bir suç olması veya 1 yılın üstünde bir hapis cezasının HAGB’ye çevrilmesi dahilinde dahi geçmişte almış olduğunuz HAGB kararları hüküm niteliği teşkil etmemesi ve CMK. M.231/10 gereğince denetim süresinin dolmasına müteakip tüm hükümlerinin düşmesi neticesinde HAGB kararları memur olmanıza engel değildir. 

Otel kayıtları, sosyal medya içerikleri güvenlik soruşturmamı etkiler mi? 

Ahlak ve adaba aykırı davranış içerisinde değerlendirilmekte olup, güvenlik soruşturmasında ahlaki durum nedir şeklinde bir sorunun cevabında kişinin sosyal çevresi, ailesi ve ilişkileri irdelenmektedir. Bu araştırma neticesinde bir zaafiyet bulunduğu takdir de güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmakta ise de idarenin mutlak denetimine açık bir durum söz konusudur.

Sosyal medya yazışmaları ve kayıtları konusunda irdeleme noktasında ne kadar derinlemesine araştırıldığı bilinmemekle birlikte, çok fazla göze çarpan siyasi ve terör içerikleri bulunan paylaşımlar soruşturmanızda sorun yaratabilmektedir.

Güvenlik soruşturmasına karşı açılacak olan yürütmeyi durdurma talepli idari davalarda;  işlemin iptali ve yoksun kalınacak tüm maddi ve özlük haklar birlikte talep edilir. Dava lehe sonuçlandığı takdirde kişinin kuruma ataması yapılıp tüm maaşlar toplu alınacaktır. Dava açmaksızın elenme işleminin somut nedenini öğrenmekte mümkün olmamaktadır. Uygulamada davalı idarelerden işlemin nedenine istinaden savunma istendiğinde somut neden kapalı zarf içerisinde sunulmakla ancak dosyalar fiziken incelendiğinde sebepler öğrenilebilmektedir. 

Vatandaşlarımız yaşadıkları güvenlik soruşturmaları neticesindeki ilişik kesilme işlemlerinde M&M YILDIRIM HUKUK BÜROMUZ FARKIYLA emsal kararlar ışığında mesleklerine geri döndürülmüştür. Sizde benzeri sorunlar yaşamanız halinde hak kaybı yaşamamak için hukuki sürecinizi, konusunda uzman tecrübeli avukatlarımız ile iletişim kurup, detaylı bilgi aldıktan sonra hukuk büromuza emanet edebilirsiniz.

Konular hakkında sizlere ışık olabilmek amacıyla, emsal kararlar eşliğinde sitemizde her bölüm için özel hazırlanmış hukuki makalelerimiz ile de karşınızda olacağız.

Makaleler